Kâr Amacı Gütmeyen İş Planı Nasıl Yazılır? (Şablon + Örnekler)

İşletmelerin öncelikli amacı kâr elde etmek olsa da kâr amacı gütmeyen kuruluşlar hayırseverlik, din, eğitim veya diğer kamu hizmeti amaçlarıyla toplumun yararına hizmet eder. Kâr amacı gütmeyen bir iş kurmak, önemsediğiniz bir amacı desteklemenin mükemmel bir yoludur. Kâr amaçlı şirketlerin aksine, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar elde ettikleri gelirler üzerinden vergilerden büyük oranda muaf olarak finansal avantajlardan da faydalanabilir.

Kâr amacı gütmeyen iş fikrinizi hayata geçirmeye yeni başlıyorsanız hazırlamak isteyeceğiniz ilk belgelerden biri kâr amacı gütmeyen iş planınız olacaktır. Aşağıda, kâr amacı gütmeyen iş planınızı bölüm bölüm nasıl oluşturacağınızı öğrenebilir ve bu iş planı şablonunu özenli bir şekilde doldurabilirsiniz.

İşinizi kurmaya hazır mısınız? Web sitenizi hemen oluşturun veya Shopify'ın çevrimiçi ve yüz yüze satış araçları hakkında daha fazla bilgi edinin.

Kâr amacı gütmeyen iş planı nedir?

Kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun da diğer işletmeler gibi bir iş planına ihtiyacı vardır. Ancak arada büyük bir fark olduğunu unutmamak gerekir: Çoğu işletme sahibi veya hissedarları kâr elde etmeyi hedeflerken, kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun temel hedefi belirli bir amacı gerçekleştirmek veya toplumda olumlu bir etki yaratmaktır. Kâr amacı gütmeyen iş planı, kuruluşu ayakta tutup faturalarını ödemesini sağlarken hedeflenen misyona ulaşmayı kolaylaştırmayı amaçlar.

Kâr amacı gütmeyen iş planı neden gerekli?

Kâr amacı gütmeyen bir iş planı, özünde kuruluş için net bir misyon ve vizyon sağlar. Kuruluşun nereye gittiğini ve oraya ulaşmak için atılacak adımları ortaya koyar. Kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzu başlatırken bir iş planına sahip olmanın diğer faydaları arasında şunlar yer alır:

• Önceliklendirme. Kâr amacı gütmeyen kuruluşun hedeflerine ulaşmak için öncelikler belirleyin, gerekli kaynakları tahsis edin, fonların nereden geleceğine (bağışçılar, sponsorlar veya hibe veren kurumlar) karar verin.
• Organizasyon. Roller ve sorumluluklardan günlük faaliyetlere tüm operasyonel detayları özetleyerek işinizi takip edin.
• Risk yönetimi. Riskleri belirleyin, önemli bir sorun haline gelmeden önce bunları azaltacak stratejileri vurgulayın.

Kâr amacı gütmeyen iş planı sayesinde, kuruluşun net bir hedefi olduğundan, verimli çalıştığından, paydaşlarla iyi iletişim kurduğundan, uyarlanabilir ve sürdürülebilir kaldığından emin olabilirsiniz.

Kâr amacı gütmeyen iş planı şablonu

Kâr amacı gütmeyen iş planınızı oluşturmaya yeni mi başlıyorsunuz? Sıfırdan başlamak yerine bir şablon kullanmak daha faydalıdır. Böylece, yapı zaten hazırdır ve tek yapmanız gereken onu araştırmak ve kuruluş bilgilerinizle özelleştirmek olur.

İş planı oluşturmak için ihtiyacınız olan her şeyi içeren bu iş planı şablonunu kullanın.

İş planı şablonunu doldurmak için gerekli tüm bilgilere sahip olup olmadığınızdan emin değil misiniz? Rehberlik için aşağıdaki adım adım kılavuzu okumaya devam edin.

Kâr amacı gütmeyen iş planı yazmak için 10 adım

1. Yönetici özeti oluşturun
2. Kuruluş açıklaması yazın
3. Pazar analizi yapın
4. Yönetim ve organizasyonu özetleyin
5. Programları, ürünleri ve hizmetleri tanımlayın
6. Müşteri segmentasyonunu belgeleyin
7. Pazarlama planı oluşturun
8. Lojistik ve operasyon planı oluşturun
9. Etki planı yazın
10. Finansal planı özetleyin

1. Adım: Yönetici özeti oluşturun

Kâr amacı gütmeyen bir iş planının ilk bölümü yönetici özetidir. Yönetici özeti, kuruluşunuzu ve kâr amacı gütmeyen iş planınızın içeriğini tanımlamalıdır. Bunu bir içindekiler tablosu gibi düşünebilirsiniz. Bu bölüm bir sayfadan fazla olmamalı ve kısaca şunları kapsamalıdır:

• Hedefler ve vizyon. Kâr amacı gütmeyen kuruluşunuz ne yapmak istiyor?
• Ürün açıklaması ve farklılaşma. Ne satıyorsunuz ve neden farklı?
• Hedef pazar. Kime satış yapıyorsunuz, kimden fon topluyorsunuz? Kime hizmet ediyorsunuz?
• Pazarlama stratejisi. Hedef kitlenize nasıl ulaşmayı planlıyorsunuz?
• Mevcut ve öngörülen finansal durum. Şu anda bağış toplama yoluyla ne kadar kazanç sağlıyorsunuz? Bağış toplama yoluyla ne kadar kazanmayı öngörüyorsunuz?
• Talep. Ne kadar para istiyorsunuz?
• Ekip. Kuruluşta kimler yer alıyor?
• Belge. Hedef kitleniz kâr amacı gütmeyen iş planınızın takip eden bölümlerinden ne bekleyebilir? Hangi önemli noktalar onlar için heyecan vadediyor?

2. Adım: Kuruluş açıklaması yazın

Kâr amacı gütmeyen iş planınızın ikinci bölümü kuruluşunuzun açıklamasıdır. Yönetici özeti, iş planı için sahneyi hazırlarken kuruluş açıklaması işletmenize, işletmenin ne yaptığına ve ne yapmayı arzuladığına odaklanan bir özet sunar. Kuruluşunuzun sektörünü veya nişini belirlemek için bu bölümü kullanın.

Burada kuruluşunuzun yasal yapısını belirlemeniz gerekir. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar (STK'lar), elde ettikleri gelir fazlasını ortaklara veya üyelere dağıtmak yerine doğrudan kuruluşun amacına ve misyonuna aktaran yapılardır.

Türkiye'de kâr amacı gütmeyen bir organizasyon yürütürken seçebileceğiniz başlıca yasal yapılar şunlardır:

• Dernek: En az 7 gerçek veya tüzel kişinin bir amaç etrafında birleşerek oluşturduğu tüzel kişiliktir. Üyelik esasına dayanır.
• Vakıf: Belirli bir amacı gerçekleştirmek için kişilerin mal veya haklarını tahsis etmesiyle kurulan tüzel kişiliktir. Mal varlığı esasına dayanır.
• İktisadi İşletme: Dernek veya vakıfların Shopify gibi platformlarda düzenli olarak ürün veya hizmet satışı yapabilmesi, fatura kesebilmesi ve ödeme ağ geçitlerini kullanabilmesi için kurmak zorunda oldukları ticari birimdir.

Misyon ve vizyon beyanı

Misyon ve vizyon beyanınız, kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzun neden var olduğunun temeli olarak hizmet eder ve bu "neden", karar verme sürecinizi etkiler. Aynı zamanda hedef kitlenizle bağ kurmak ve kuruluşunuzun tüm potansiyeline ulaşmak için etkili bir araçtır.

Örneğin, dış giyim markası Cotopaxi'nin ayrıca kâr amacı gütmeyen bir kolu vardır: Cotopaxi Foundation. Markanın ve kâr amacı gütmeyen kuruluşun ayrı ayrı misyon beyanları vardır ve şirketin web sitesinde ikisi de açıkça yayınlanmaktadır. Bir başka örnek ise TED Talks başlığı altında kısa ve etkili konuşmaları paylaşan kâr amacı gütmeyen kuruluş TED'dir. "Fikirler paylaşmak" misyon beyanı, markanın dünyayı daha derinlemesine anlamak isteyen her geçmişten insanı hoş karşılama hedefini temsil eder.

Misyon beyanınızı kısa tutun (bir ila iki cümle), fikirleri genişletmek için vizyon beyanınızı kullanın.

Değer önerisi

Değer öneriniz, insanlara neden kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzu desteklemeyi seçmeleri gerektiğini söyler. Esasen benzersiz satış önerinizi veya rekabet avantajınızı, sizi rakiplerden ayıran şeyi özetler.

Örneğin Allbirds, doğrudan tüketiciye (DTC) bir ayakkabı markasıdır. Kamu yararına çalışan şirket adı altında kurulmuştur, dolayısıyla kâr amacı gütmeyen kuruluş kapsamında değildir. Ancak hayırseverlik standartları vardır. Değer önerisi "doğal malzemelerden ilham alan tamamen yeni bir ayakkabı kategorisi"dir.

Kısa ve uzun vadeli hedefler

Kâr amacı gütmeyen iş planınızda, ölçülebilir kısa ve uzun vadeli hedefler bulunmalıdır. Örneğin Cotopaxi, hem toplum odaklı hem de iş odaklı hedefleri konusunda çok açıktır.

Ekip

Kuruluşunuzdaki insanları vurgulamak için bu bölümü kullanın. Bu bilgiler, kâr amacı gütmeyen kuruluşu başarılı kılmak için yeterli bir ekibe sahip olduğunuzu gösterir. Kâr amacı gütmeyen kuruluşların genellikle yönetim kurulu, maaşlı personel ve gönüllüler dahil olmak üzere birkaç farklı "ekibi" vardır. Burada belirtmeye değer önemli bağışçılar ve kuruluşunuz aracılığıyla yardım etmeyi planladığınız kilit kişiler de olabilir.

Yönetim kurulu üyelerinin nasıl seçildiğini, ekibe nasıl katkıda bulunduklarını, maaşlı personel üyeleri için yapılan ödemeleri, rolleri ve dışarıdan çalışanlara yapılan ödemelerle ilgili bilgileri özetleyebilirsiniz.

3. Adım: Pazar analizi yapın

Kâr amacı gütmeyen iş planınızın pazar analizi bölümü, hizmetlerinize ihtiyaç olup olmadığını ve misyonunuzu potansiyel olarak destekleyecek insanlar olup olmadığını belirlemek için araştırma yaptığınızı gösterir. Burada esasen potansiyel pazarınızın ne kadar büyük olduğunu belirlersiniz.

Pazarınız hakkında bilgi edinmenin birkaç temel yolu vardır:

• Devlet nüfus sayımı verilerini kontrol edin. En son istatistikleri almak için resmi web sitelerini ziyaret edin. Verileri kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzun hedef demografisiyle eşleşecek şekilde filtreleyin. Örneğin, kâr amacı gütmeyen kuruluşunuz evsiz gençlere yardım etmeyi amaçlıyorsa bölgenizdeki kaç gencin evsiz olduğunu veya risk altında olduğunu belirleyin.
• Rekabet analizi yapın. Bölgenizdeki benzer kâr amacı gütmeyen kuruluşları veya organizasyonları bulun. Hizmetlerini, hedef kitlelerini, misyonlarını nasıl ilettiklerini inceleyin ve bulgularınızı iş planına dahil edin.
• Sektör trendlerini ve gidişatı araştırın. Bültenlere abone olun, kâr amacı gütmeyen forumlara katılın, sektörünüze odaklanan seminerlere veya web seminerlerine katılın. En son trendlerden haberdar olun.
• Deneyiminize ve araştırmanıza dayalı bilinçli tahminler yapın. Somut veriler önemli olsa da sezgiye güvenmek zorunda kalacağınız zamanlar olabilir. Bu tahminleri her zaman bir araştırmaya veya geçmiş deneyime dayandırdığınızdan emin olun.

Kâr amacı gütmeyen kuruluşun güçlü yönlerini, zayıf yönlerini, fırsatlarını ve tehditlerini (SWOT) haritalamak için ekibinizle bir beyin fırtınası oturumu düzenleyin. Değerlendirmelerinizin kapsamlı olduğundan, hem iç hem de dış faktörleri dikkate aldığından emin olun.

4. Adım: Yönetim ve organizasyonu özetleyin

Her organizasyonun onu yönetecek insanlara ihtiyacı vardır. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar genellikle şu insan gruplarını içerir:

• Yönetim kurulu. Kâr amacı gütmeyen kuruluşların genellikle bir yönetim kurulu veya liderlik ekibi vardır.
• Personel. Bunlar ücretli çalışanlardır. Rolleri, sorumlulukları, maaşları vb. dahil edin.
• Gönüllüler. Bu gönüllü roller için aklınızda belirli kişiler olabilir veya olmayabilir. Bazı kâr amacı gütmeyen kuruluşların baş gönüllüler veya gönüllü koordinatörleri gibi farklı gönüllü kademeleri olabilir. Sizin kuruluşunuzda da varsa bu kişileri belirtin.
• Bağışçılar/müşteriler. Önemli katkılarda bulunmayı planlayan önemli veya dikkate değer bağışçılarınız varsa bunları kâr amacı gütmeyen iş planınızın bu bölümüne dahil edin.
• Alıcılar. Bunlar yardım etmeyi planladığınız kişilerdir, ancak hedef her zaman insanlar olmayabilir (çevresel odaklı kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda olduğu gibi).

5. Adım: Programları, ürünleri ve hizmetleri tanımlayın

Programlar, ürünler ve hizmetler bölümünüz, kuruluşunuzun ne sunduğunu özetler. Bu teklifler müşteriler, bağışçılar, gönüllüler ve alıcılar için gerekli her şeyi içerir.

Örneğin Merit, web sitesinde bir marka olarak ürünler satar, ardından satışlarının gelirlerini kâr amacı gütmeyen kuruluşu Give Merit'e bağışlar. Dolayısıyla Merit, kâr amacı gütmeyen iş planının bu bölümünde tüm bunları belirtir.

Sizin kuruluşunuz da Merit gibi faaliyet gösteriyorsa fon toplama yöntemlerinizi çeşitlendirmeyi düşünebilirsiniz. Ürün satıp gelirleri bağışlamak, uygulayabileceğiniz yöntemlerden biridir. Ayrıca doğrudan bağışları, sponsorluk anlaşmalarını ve hibeleri de göz önünde bulundurabilirsiniz.

6. Adım: Müşteri segmentasyonunu belgeleyin

Müşteri segmentasyonu bölümünde yönetim ve organizasyon bölümündeki bazı grupları da ele alabilirsiniz.

Örneğin, gönüllüleriniz ve bağışçılarınız temel müşteri segmentleridir. Bu segmentlerin her birinde, gerektiğinde gönüllü ve/veya bağışçı toplamak için hedefli kampanyalar oluşturabilmek üzere daha küçük segmentler oluşturmak isteyebilirsiniz.

Kâr amacı gütmeyen iş planınızda müşteri segmentlerinizi belgelerken şu bilgileri ekleyin:

• Yaşadıkları yer
• Yaş aralığı
• Eğitim seviyesi
• Boş zamanlarını geçirme şekli
• Çalıştıkları yer
• Kazançları
• Kullandıkları teknolojiler
• Değerleri, inançları ve görüşleri
• Ortak davranış kalıpları

7. Adım: Pazarlama planı oluşturun

Pazarlama planınız, kâr amacı gütmeyen kuruluşunuz hakkında nasıl haber yayacağınızı özetler. Pazarlama, kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzun nasıl faaliyet gösterdiğine bağlı olarak bağışçıları, gönüllüleri ve/veya müşterileri çekmeyi kapsayabilir.

Kâr amacı gütmeyen iş planınızın bu bölümünün dört ana bileşeni şöyledir:

1. Fiyat. Ürünlerinizin maliyeti nedir ve bu kararı neden verdiniz? Ürün satmayı planlamıyorsanız farklı bağışçılık katmanlarını özetleyebilirsiniz.
2. Ürün. Ne satıyorsunuz ve bunu pazarda nasıl farklılaştırıyorsunuz? Ürün satmayı planlamıyorsanız hem bağışçılara hem de alıcılara ne sağlamayı planladığınızı özetleyin.
3. Tanıtım. Kuruluşunuzu ideal müşterinizin önüne nasıl çıkaracaksınız? Alıcılarla nasıl bağlantı kuracaksınız?
4. Yer. Ürünlerinizi nerede satacaksınız veya kuruluşunuz hakkındaki bilgileri nerede paylaşacaksınız? Çevrimiçi mi, yüz yüze mi yoksa her iki ortamda da mı satış yapacaksınız?

8. Adım: Lojistik ve operasyon planı oluşturun

Kâr amacı gütmeyen iş planınızın lojistik ve operasyon bölümü, nasıl para toplayacağınızı ve misyonunuzu nasıl yerine getireceğinizi özetler. Birkaç temel bölüm eklemek faydalı olabilir:

• Tedarikçiler. Bu bölümde, sattığınız ürünlerin tedarikçilerini ve finansal olarak katkıda bulunan bağışçıları ifade edebilirsiniz. Bağış toplama organizatörlerini de dahil etmeyi düşünebilirsiniz. Örneğin One Tree Planted, gönüllülerin kendi bağımsız bağış toplama etkinliklerini yürütmelerine imkân tanır.
• Üretim. Kâr amacı gütmeyen kuruluşunuz için para toplamak amacıyla ürün satıyorsanız bu kısımda üretimi kendiniz mi yaptığınızı, toptan mı satın alım yaptığınızı ya da bir dropshipping modeli mi benimsediğinizi belirtebilirsiniz.
• Tesisler. Kuruluşunuz nerede faaliyet gösterecek? Merkezin nerede olduğunu ve herhangi bir saha veya konum bilgisini paylaşabilirsiniz. Bu ayrıca depolama ve ambarlama tesislerini de içerebilir.
• Ekipman. Kâr amacı gütmeyen kuruluşunuz için hangi araçlara ve teknolojiye ihtiyacınız olduğunu listeleyin. Telefonlar ve bilgisayarlardan her türlü makinelere kadar her şeyi dahil etmeyi unutmayın.
• Nakliye ve sipariş karşılama. Herhangi bir paket göndermeniz gerekiyorsa bunu nasıl yapacağınızı belirleyin. Kendiniz gönderim yapabilir veya üçüncü taraf bir sipariş karşılama ortağıyla çalışabilirsiniz.
• Envanter. Ne kadar stok bulunduracağınızı (ürün satıyorsanız) ve nerede saklayacağınızı, ayrıca stok yönetimi yaklaşımınızın ne olacağını belirtebilirsiniz.

9. Adım: Etki planı yazın

Etki planı, kâr amacı gütmeyen iş planınızın önemli bir parçasıdır çünkü misyonunuzla ilham vereceğiniz değişimi özetler.

Kurumsal sosyal sorumluluğa güçlü bir bağlılığı olan birçok şirket de kendi etki planlarını yayınlar. Bu etki planları kâr amacı gütmeyen bir iş planının parçası olmasa da planınızın bu bölümünü hazırlamak için harika referans noktaları sunabilir.

Sürdürülebilir giyim ve ayakkabı markası Allbirds, şirketin kendi çevre odaklı kurumsal sosyal sorumluluk girişimlerini nasıl takip ettiğini göstermek için yıllık sürdürülebilirlik raporları paylaşır.

Etki planınız için:

1. Neyi başarmayı umduğunuzu açıkça belirterek başlayın.
2. Hedeflerinize ulaşmak için üstleneceğiniz eylemleri ve girişimleri detaylandırın.
3. Her çıktı, sonuç ve etki için göstergeler geliştirin.

Projenize başlamadan önce, ele aldığınız sorunun mevcut durumunu veya seviyesini belirleyin. Her gösterge için, belirli zaman dilimlerine kadar ulaşmayı istediğiniz hedefler belirleyin.

10. Adım: Finansal planı özetleyin

Finansal plan, fonları nasıl toplayacağınızı ve bu fonların nasıl dağıtılacağını içerir. Genellikle gelir tablosu, bilanço ve nakit akış tablosu gibi finansal projeksiyonları barındırır.

Potansiyel finansman kaynakları açısından, kâr amacı gütmeyen iş planınız için aşağıdakileri düşünebilirsiniz:

• Kendi kaynaklarını kullanma. İmkânınız varsa kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzu finansal olarak kendiniz destekleyebilirsiniz. Bunu kişisel olarak veya bir işletme aracılığıyla yapmak mümkündür. Örneğin e-ticaret markası Merit, tüm satın almaların %20'sini, dezavantajlı gençler için üniversite burslarını finanse eden Give Merit kuruluşuna bağışlar.
• Bağışçılar. Kuruluşlardan, işletmelerden ve bireylerden finansal destek arayabilirsiniz. Davanız için fon toplamak ve ilgi oluşturmak için kitle fonlama sitelerini de kullanabilirsiniz.
• Yatırımcılar. Bunun dezavantajı, parayı geri ödemek zorunda olmanızdır, bu durum özellikle kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için pek de ideal değildir.
• Krediler. Krediler de geri ödeme gerektirir. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlara daha düşük faiz oranları veya diğer avantajlar sunup sunmadığını öğrenmek için bankanıza danışabilirsiniz. Shopify mağazası olan kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, satış geçmişine dayalı basit kredilerden yararlanabilir. Bu seçenek daha sorunsuz olabilir.
• Kredi kartları. Kredi kartları genellikle yüksek faiz oranları ve daha düşük limitler sunar. Bu nedenle kuruluşunuzu bu şekilde finanse etmeden önce şartları iyi araştırdığınızdan emin olun.

*Shopify Finance şu anda Türkiye’de kullanılmamaktadır.

Kâr amacı gütmeyen iş planınızla olumlu bir değişim yaratın

Kâr amacı gütmeyen bir işletme kurmak, tutkulu olduğunuz bir değer için fark yaratmanın mükemmel bir yoludur. Kâr amacı gütmeyen kuruluşunuzu başlatmanın en iyi yolu ise iyi hazırlanmış bir iş planıdır. Kâr amacı gütmeyen iş planınız, finansman sağlamanıza ve kuruluşunuz için heyecan yaratmanıza yardımcı olur.

div class="marketing-block marketing-block--light marketing-block--padded">