Bilanço Nedir? Amacı, Analiz ve Örnekler

İşletmenizin finansal performansının net bir görüntüsüne sahip olmak, kaynak bulmanıza, kredi almanıza ve birçok finansal süreci daha kolay yönetmenize yardımcı olabilir. 

Bu nedenle, bilanço kritik önemdedir. Son teslim tarihi yaklaşırken ya da bir denetçi sizi izlerken fişler arasında kaybolmak veya e-postalar arasında dolanmak oldukça streslidir. Bir satın alma, yatırım veya kredi fırsatını finansal kayıtlarınız düzensiz ya da dengesiz olduğu için kaçırmak istemezsiniz.

Bilanço oluşturmak için yeterince zamanınız yoksa endişelenmeyin. Tüm önemli adımları, bilanço örneklerini ve finansal kayıtları hızla güncellemek için izlenmesi gereken bilanço formatını bu yazıda bulabilirsiniz.

Bilanço nedir?

Bilanço, bir işletmenin varlıklarını, yükümlülüklerini ve özkaynaklarını gösteren ve aylık veya üç aylık olarak paylaşılan bir finansal tablodur. Bilançonun temel faydası, bir işletmenin değerini bilmektir.

Bilançonun önemi

Bilanço; kredi almanıza, işletmenizin değerini belirlemenize ve vergi kurumları için finansal kayıtları düzenli tutmanıza yardımcı olabilir.

1. Banka veya kredi kuruluşundan kredi almak

Bir kredi kuruluşu veya banka, bir işletmeye kredi verip verilmeyeceğine karar verirken risk tahmini sürecinde bilançodan yararlanır. Kredi kuruluşları genellikle, işletmenin finansal olarak kendini aşırı zorlamadığından emin olmak için yükümlülüklerine bakar; kredi kuruluşları paralarını geri almak isterler. Mevcut borçlar (yani yükümlülükler) varlıklardan çok daha yüksekse kredi kuruluşu daha fazla kredi verme konusunda tereddüt edebilir.

Kredi kuruluşları, kârlılığınızı değerlendirmek için gelir tablonuzu inceleyebilirken (yani, giderlerinizden daha fazla geliriniz olup olmadığını) bilanço, krediyi geri ödeyememeniz durumunda paralarını geri kazanmak için kullanılabilecek gayrimenkul, makine ve envanter gibi varlıkları tanımlamaya yardımcı olur.

2. İşletme değerini belirlemek

Birisi işletmenizi satın almak istiyorsa finansal durumunuzu anlamak için bilanço talep eder.

İşletme değerini belirlemeye dahil olan diğer unsurlar arasında müşteri tabanınızın sektöre göre büyüklüğü, rekabet avantajları, şirketinizin çalışanları ve yöneticileri (özellikle "acquihire" değerlemelerinde), yıldan yıla büyüme, gelir ve kâr yer alır.

3. Bir işletmenin zaman içindeki finansal durumunu detaylandırmak

Bilanço, işletmenizin belirli bir zamanda varlıklarının mı yoksa yükümlülüklerinin mi daha fazla olduğunu anlamanıza yardımcı olabilir.

Yıllar geçtikçe, bilançonuzda önceki yıllara ait veriler de birikir ve bu veriler sizin (veya kredi kuruluşlarının ya da yatırımcıların) finansal gücünüzü ve zayıflıklarınızı ve bunların zaman içindeki değişimini değerlendirmenize yardımcı olabilir.

Bilançonun bileşenleri

Küçük işletmeler aşağıdaki kalemlerden yalnızca birkaçını listeleyebilir. Çoğu finansal belgede olduğu gibi, karmaşıklık işletmenizle birlikte ölçeklenir. Bir bilanço şablonu kullanmaya başlamak işleri kolaylaştırabilir.

1. Varlıklar

Varlık, bir şirketin sahip olduğu ekonomik değer taşıyan kalemi belirtir. Varlıkların çoğu maddi varlıklardır, ancak maddi olmayan varlıklar da vardır.

Yeni işletmelerin genellikle envanter, nakit, ekipman veya makine gibi maddi varlıkları ve bazı durumlarda patent veya ticari marka gibi maddi olmayan varlıkları olur. Kurumsal varlıklar arasında yatırımlar, alacak hesapları, arazi, ulaşım, logolar, marka bilinirliği ve e-posta listesi veya sosyal medya hesabı gibi pazarlama varlıkları da yer alabilir.

Varlıklar için bilanço denklemi şu şekildedir:

Yükümlülükler + Özkaynak = Varlıklar

Bilançoda iki varlık türü vardır:

• Dönen varlıklar
• Duran varlıklar

Dönen varlıklar, genellikle bir yıl içinde nakde dönüştürülebilen veya kullanılan kısa vadeli kaynaklardır. Örneğin:

• Nakit ve nakit benzerleri
• Alacak hesapları
• Envanter
• Menkul kıymetler
• Peşin ödenmiş giderler

Duran veya uzun vadeli varlıklar, bir yıl içinde nakde dönüştürülmesi veya kullanılması beklenmeyen yatırımlardır. Örneğin:

• Mülk, tesis ve ekipman (MTE)
• Uzun vadeli yatırımlar
• Maddi olmayan varlıklar (patentler, telif hakları vb.)
• Şerefiye

2. Yükümlülükler

Bir şirketin yükümlülükleri, borçlarını ifade eder. Bu borçlar, zaman içinde işletmeye maliyet getirir ve işletmenin değerini düşürür.

Örneğin, kendi paranızı bir işletmeye yatırdıysanız buna hissedar kredisi denir. Hissedar kredisi, işletmenin size, yani hissedara olan borcudur. Birçok yeni işletmenin genellikle kredi kartı borcu ve hissedar kredisi gibi yükümlülükleri vardır.

Kurumsal düzeydeki işletmelerin ödenecek hesaplar, kira sözleşmeleri, maaş bordrosu, banka kredileri ve ertelenmiş vergiler gibi yükümlülükleri olabilir.

Ayrıca, cari ve cari olmayan yükümlülükler de vardır.

Cari yükümlülükler, bir yıl içinde ödenmesi gereken kısa vadeli yükümlülüklerdir. Örnekler arasında şunlar yer alır:

• Ödenecek hesaplar
• Kısa vadeli borçlar
• Tahakkuk eden giderler
• Kazanılmamış gelirler
• Uzun vadeli borçların cari kısmı

Cari olmayan veya uzun vadeli yükümlülükler, bir yılın ötesine uzanan borçlardır. Örneğin:

• Uzun vadeli borç
• Ertelenmiş vergi yükümlülükleri
• Emeklilik yükümlülükleri
• Kiralama yükümlülükleri

3. Özkaynaklar

Hissedar (veya ortak) özkaynakları, tüm borçlar ve yükümlülükler ödendikten sonra geriye kalan işletmenin değeridir. Her zaman varlıklar ile yükümlülüklerin farkına eşittir.

Hissedar özkaynaklarını hesaplamak için kullanılan muhasebe denklemi:

Toplam net varlıklar - Toplam yükümlülükler = Hissedar özkaynakları

"Hissedar özkaynakları", "ortak özkaynakları" ve "sahiplik özkaynakları" terimleri temelde aynı anlama gelir. Hissedar veya ortak sermayesi genellikle şirketlere atanan bir terimdir, oysa işletme sahibi sermayesi şahıs şirketleri için kullanılır.

Örneğin, 20.000 dolarlık varlığınız ve 10.000 dolarlık yükümlülüğünüz varsa 10.000 dolarlık hissedar sermayeniz vardır. Şirketinizin toplam varlıkları büyüdükçe ve yükümlülükleri azaldıkça hissedar sermayeniz de artar.

İlk aşamalarda, hissedar özkaynaklarında negatif bakiye olması normaldir; çünkü yükümlülükler (yani başlangıç maliyetleriniz) varlıklarınızdan daha yüksektir. İşletmenizi halka açmadan önce 50.000 dolarlık yatırım yapabilirsiniz. Ürün envanteri satın alma, uygulama geliştirme veya web sitesi tasarlama gibi ilk aşamalarda olabilirsiniz. Ancak bu aşamada henüz önemli bir varlığınız veya nakit akışınız olmayabilir.

Örnekler:

• Özkaynak sermayesi
• Dağıtılmamış kârlar
• Adi hisse senedi
• Hazine hissesi

Bilanço örneği

Birkaç önemli paydaş sizden bilanço talep edebilir. Örneğin, yerel vergi dairesi, denetim için işletmenizi rastgele seçebilir. Varlık ve yükümlülüklerin listelendiği bir bilanço, denetçinin işletmenizin mali durumunu net bir şekilde anlamasına yardımcı olabilir.

Yeni bir işletme için bu varlık ve yükümlülükler aşağıdaki gibi görünebilir:

Ücretsiz bilanço şablonunuzu indirin

Bilanço şablonumuzun bir kopyasını hemen indirin.

Bu Google E-Tablo'yu şirket verilerinizi girmek ve bilançonun nasıl çalıştığı hakkında daha iyi bir fikir edinmek için kullanabilirsiniz. Dosyada ayrıca, işletme sahibi olarak muhasebe işlemlerinizi iyileştirmek için gelir tablosu ve nakit akış tablosu gibi diğer finansal tablolar da yer alır.

Elektronik tabloda bilanço nasıl oluşturulur?

1. Belirli bir zaman dilimi seçin
2. Bilanço formatı oluşturun
3. Maddi olmayan varlıklar için bir değer belirleyin

1. Belirli bir zaman dilimi seçin

Büyük işletmeler bilançolarını günlük olarak güncelleme eğilimindeyken küçük işletmeler genellikle bilançolarını aylık olarak günceller.

2. Bilanço formatı oluşturun

Google'da hızlı bir arama yaparak bilanço formatlarını ve şablonlarını bulabilirsiniz. Microsoft ve Smartsheet'ten örnekler işinize yarayabilir. Küçük işletmeler için muhasebe yazılımlarını kullanarak girdiğiniz veriler, kredi kartı bilgileri ve banka hesap bilgilerine dayalı hızlı bir PDF bilançosu da oluşturabilirsiniz. 

Genellikle, önce varlıklar, ardından yükümlülükler ve son olarak da özkaynaklar listelenir. İşletmenizin ilk aşamalarında çok fazla varlığınız olmayabilir. Bu durumda, belirli satırlara 0 USD yazmanızda hiçbir sakınca yoktur.

3. Maddi olmayan varlıklar için bir değer belirleyin

Genellikle, insanlar maddi olmayan varlıkların değerini değerlendirmek ve hesaplamak için bir hukuk ekibi tutarlar. Ancak, maddi olmayan bir varlığın değerini tahmin etmek için başka yöntemler de kullanılabilir.

Pazar yaklaşımında, maddi olmayan bir varlığın piyasa değerini, benzer bir işletme tarafından satılan aynı varlığın değeriyle karşılaştırarak belirleyebilirsiniz. Örneğin, işletmenizin bir üretim süreci için patenti varsa ve benzer bir işletme yakın zamanda patentini 67.000 dolara sattıysa patentinizin değerini 67.000 dolar olarak belirleyebilirsiniz.

Her maddi olmayan varlığın bir değeri olması gerekmez. Örneğin, logonuzu geliştirmek için harici bir tasarımcı kullandıysanız logonuzun açık pazarda ne kadar satılabileceğini belirlemek için piyasa yaklaşımını kullanabilirsiniz. Öte yandan, logonuz basit bir metin ise korunacak ve dolayısıyla satılabilir olacak yaratıcılık eşiğine ulaşmayabilir.

Bilanço nasıl okunur?

Bir bilançoyu okurken özkaynakların yüksek olması daha iyidir. Çünkü bu durum, varlıklarınızın yükümlülüklerinizden daha yüksek olduğu anlamına gelir.

Bilançolar öncelikle belirli bir andaki özkaynakları değerlendirmek için kullanılır, ancak varlık ve yükümlülüklerdeki yıllık değişimleri karşılaştırarak işletmenizin değerinin zaman içinde nasıl değiştiğini ve bunun nedenini de görebilirsiniz.

Örneğin, 2021 yılında bir işletmenin varlıklarının 15.000 dolar artarak 235.000 dolardan 250.000 dolara çıktığını varsayalım. Yine 2021 yılında, aynı işletme bir krediyi geri ödeyerek borçlarını 20.000 dolar azaltmış ve 70.000 dolardan 50.000 dolara düşürmüş olsun.

Daha önce, şirketin özkaynakları 165.000 dolar (235.000 dolar - 70.000 dolar) olurdu. Yeni özkaynaklar ise varlıklardaki artış ve borçlardaki azalma sayesinde 35.000 dolarlık bir artışla 200.000 dolar olurdu.

Bu tür bir artış, işletmenizi kredi veya yatırım için daha cazip bir aday haline getirir. Ancak bu noktaya gelmek zaman alabilir. Yeni bir şirket olsanız ve bilançonuzda hissedar özkaynakları açısından kırmızı rakamlar görseniz bile durumunuzu bilmeniz gerekir. Bu tür bir farkındalık, kâra geçmek ve orada kalmak için elinizdeki en iyi fırsat olacaktır.

Bilanço analizi, çeşitli oranlar ve ölçütler kullanılarak şirketin finansal sağlığının değerlendirilmesini içerir. Bazı temel finansal oranlar arasında şunlar yer alır:

• Cari oran: Cari varlıklar / Cari yükümlülükler
• Hızlı oran: (Cari varlıklar - Stok) / Cari yükümlülükler
• Borç-özkaynak oranı: Toplam yükümlülükler / Hissedarların özkaynakları
• Özkaynak kârlılığı: Net gelir / Hissedarların özkaynakları
• Varlık devir hızı: Net satışlar / Ortalama toplam varlıklar

Bu oranlar, bir şirketin likiditesini, ödeme gücünü ve verimliliğini değerlendirmeye yardımcı olur. Ayrıntılı bir değerlendirme için, bu oranları sektördeki referans değerler veya geçmiş verilerle karşılaştırarak eğilimleri ve potansiyel riskleri belirleyin.

Sınırlamalar

Bilançoyu analiz ederken dikkat edilmesi gereken bazı sınırlamalar vardır:

• Tarihi maliyet: Bilançolar, varlıkların geçmişteki maliyetlerini gösterir ve bu maliyetler mevcut piyasa değerlerini yansıtmayabilir. Bu durum, şirketinizin finansal durumunun fazla veya eksik tahmin edilmesine yol açabilir.
• Amortisman: Amortisman, maddi bir varlığın maliyetinin faydalı ömrü boyunca tahsis edilmesi sürecidir. Amortisman, varlıkların zaman içindeki aşınma ve yıpranmasını hesaba katmaya çalışsa da tahminlere dayalıdır ve varlığın değerindeki gerçek düşüşü doğru bir şekilde yansıtmayabilir.
• Maddi olmayan varlıklar: Şerefiye ve fikri mülkiyet gibi maddi olmayan varlıkların değerini doğru bir şekilde belirlemek zor olabilir. Bilançodaki değerleri, şirket için gerçek değerlerini yansıtmayabilir.
• Bilanço dışı kalemler: Operasyonel kiralamalar ve belirli türevler gibi bazı finansal işlemler bilançoda görünmeyebilir. Bu durum, bilanço dışı kalemlerin şirketin finansal sağlığı ve risk profilini etkileyebileceğinden şirketinizin bilançosunun eksik bir şekilde anlaşılmasına yol açabilir.
• Statik anlık görüntü: Bilanço, belirli bir zamanda şirketin finansal durumunun anlık bir görüntüsünü sunar. Şirketin varlıkları, yükümlülükleri ve özkaynakları hakkında önemli bilgiler verebilse de şirketin zaman içindeki performansına ilişkin içgörüler sağlamaz.

*Shopify Balance şu anda sadece ABD satıcıları tarafından kullanılabilmektedir.